Kırmızı ışıkta durdun, motor kendiliğinden sustu. Fren pedalını bıraktığında ya da debriyaja bastığında yeniden çalıştı. Bu start-stop sistemidir. Amacı, araç dururken boşa yakıt yakmayı ve şehir içi emisyonu azaltmaktır. Peki sistem neden bazen hiç devreye girmiyor? Cevap, aracın sürekli yaptığı bir dizi kontrolde.
Sistem nasıl çalışır?
Araç tamamen durduğunda motor yönetimi bir dizi koşulu kontrol eder. Hepsi uygunsa motoru durdurur. Manuel vitesli araçlarda genelde vites boşa alınıp debriyaj bırakıldığında, otomatik vitesli araçlarda fren pedalına basılı tutulduğunda motor durur. Debriyaja basınca ya da frenden ayağını çekince motor yarım saniye içinde yeniden çalışır.
Bu araçlarda marş motoru, akü ve bazı motor parçaları daha sık çalıştırmaya göre güçlendirilmiştir. Yani sistem, normal kullanımda motora zarar verecek şekilde tasarlanmamıştır.
Sistem neden devreye girmez?
Start-stop, konfor ve güvenliği öncelikli tutar. Aşağıdaki durumlardan herhangi biri varsa motoru durdurmaz:
- Akü şarjı yetersizse: En sık sebep budur. Sistem, motoru yeniden çalıştıracak kadar enerji olduğundan emin olmak ister. Kısa mesafe kullanımda akü yeterince dolmaz.
- Motor henüz ısınmadıysa
- Dış hava çok sıcak ya da çok soğuksa: Klima ya da kalorifer yoğun çalışıyorsa sistem kabin konforunu korumak için motoru çalışır halde tutar.
- Cam buğu çözme açıksa
- Sürücü emniyet kemerini takmamışsa ya da kapı açıksa
- Kaput açıksa
- Araç son duruştan sonra belirli bir hıza ulaşmadıysa: Sıkışık trafikte arka arkaya duruşlarda sistem her seferinde devreye girmez.
- Direksiyon çok çevrilmişse ya da araç eğimdeyse
- Dizel araçta partikül filtresi temizliği (rejenerasyon) sürüyorsa
Bu koşullar markadan markaya değişir. Aracının hangi durumlarda sistemi devre dışı bıraktığını kullanım kılavuzunda bulabilirsin. Bazı araçlarda göstergedeki start-stop simgesinin üzeri çizili ya da farklı renkte yanarak sistemin şu an neden beklediğini gösterir.
Start-stop aküsü farklıdır
Start-stop sistemli araçlarda standart akü yerine EFB ya da AGM tipi akü kullanılır. Bu aküler sık şarj-deşarj döngüsüne daha dayanıklıdır.
- Akü değişiminde aynı tipte ve uygun kapasitede akü takılmalıdır. Standart akü takmak hem sistemin çalışmamasına hem de akünün kısa sürede bitmesine yol açar.
- Birçok araçta yeni akünün araca tanıtılması gerekir. Araç, akünün yaşına göre şarj stratejisini ayarlar. Yeni akü tanıtılmazsa eskisi gibi şarj edilir ve ömrü kısalabilir.
- Takviye gerekirse üreticinin gösterdiği takviye noktalarını kullan.
Sistemi kapatabilir miyim?
Çoğu araçta start-stop'u kapatan bir düğme vardır. Ancak kontak her açıldığında sistem genelde yeniden aktif olur. Kalıcı olarak kapatmak bazı araçlarda yazılımla mümkündür, ancak bunun yakıt tüketimini artıracağını bilmelisin. Sık dur-kalk yaptığın bir yerde, örneğin bir otoparkta manevra ya da kavşakta kısa bekleme sırasında düğmeyle kapatmak konforu artırabilir.
Ne zaman ustaya gelmelisin?
Haftalardır hiç devreye girmiyorsa ya da göstergede start-stop arıza uyarısı varsa akünün sağlığı ölçülmeli. Çoğu zaman sorun zayıflamış bir aküdür. Motor yeniden çalışırken zorlanıyor, takılıyorsa da kontrol ettirmek gerekir. Akü testi ve değişim sonrası tanıtma işlemi için randevu alabilirsin.