Bilgisayarlı Arıza Tespit

Arıza lambası yandı, şimdi ne olacak?

Gösterge panelindeki motor arıza lambası, bir kontrol ünitesinin normal dışı bir durum algıladığını söyler; neyin bozuk olduğunu söylemez. Bilgisayarlı arıza tespitte araca bağlanıp kontrol ünitelerinin hafızasındaki kayıtları okur, bu kayıtları canlı verilerle birlikte yorumlarız.

Bunu özellikle vurguluyoruz, çünkü sık rastladığımız bir durum var: arıza kodu okunur, silinir, araç gönderilir ve lamba birkaç gün sonra tekrar yanar. Kodu silmek arızayı gidermez, sadece kaydı temizler.

Neleri tarıyoruz?

Bir araçta motor beyninin yanında çok sayıda kontrol ünitesi bulunur. Bu yüzden tarama sadece motorla sınırlı kalmaz:

• Motor ve şanzıman: Ateşleme, yakıt, turbo, emme ve egzoz sensörleri, şanzıman adaptasyonları.
• Fren ve sürüş güvenliği: ABS, ESP, elektronik el freni, direksiyon açı sensörü.
• Airbag: Hava yastıkları ve emniyet kemeri gergileri.
• Konfor ve gövde elektroniği: Klima, kapı modülleri, aydınlatma, park sensörleri.
• Emisyon sistemleri: Partikül filtresi doluluk oranı, EGR ve AdBlue sisteminin durumu.

Kod, canlı veri ve yorum

Aynı arıza kodu farklı sebeplerden ortaya çıkabilir. Örneğin karışımın fakir olduğunu gösteren bir kod; emme hattındaki bir kaçaktan, kirli bir debimetreden ya da zayıflamış bir yakıt pompasından kaynaklanabilir. Bu yüzden kodu okuduktan sonra ilgili sensörlerin canlı değerlerine bakar, gerekirse motor çalışırken ve yolda veri kaydı alırız. Arızanın kaydedildiği andaki devir, sıcaklık ve hız gibi bilgileri gösteren donmuş çerçeve (freeze frame) verileri de teşhiste çok işe yarar.

Sık karşılaştığımız durumlar

• Çekiş düşüklüğü ve emniyet moduna geçme: Turbo basıncı, debimetre ya da emme hattındaki bir kaçak kaynaklı olabilir.
• Rölantide titreme: Ateşleme bobini, buji, enjektör ya da vakum kaçağı gibi birbirinden farklı sebepleri olabilir.
• Partikül filtresi uyarısı: Filtrenin doluluk oranı, fark basınç sensörü ve aracın kısa mesafede kullanılıp kullanılmadığı birlikte değerlendirilir.
• ABS, ESP ve airbag lambaları: Çoğu zaman bir sensör, soket ya da kablo sorunudur; tarama hangi noktaya bakılacağını gösterir.

Aktif arıza ve kayıtlı arıza farkı

Aktif arıza şu anda devam eden bir sorundur. Kayıtlı (pasif) arıza ise geçmişte bir kez oluşmuş, şu an görünmeyen bir durumdur. Akü değişiminden ya da bir soketin kısa süreli temassızlığından kalan kayıtlar çoğu zaman önemsizdir. Bu ayrımı yapmak gereksiz parça değişiminin önüne geçer.

Rapor ve sonrası

Tarama sonunda bulunan kodları, ne anlama geldiklerini ve önerdiğimiz işlemleri yazılı olarak veririz. Arızanın giderilmesi bizim yapabileceğimiz bir işse (adaptasyon, temel ayar ya da yazılım güncellemesi gibi) burada hallederiz. Mekanik onarım gerekiyorsa hangi parçaya ve ne tür bir ustaya ihtiyaç olduğunu net şekilde söyleriz.

İkinci el araç alırken

Almayı düşündüğünüz araçta tam tarama yaptırmak, kayıtlı arızaları ve ileride masraf çıkarabilecek noktaları önceden görmenizi sağlar. Hazırlık testlerini tamamlamamış sistemler, kısa süre önce arıza kodlarının silinmiş olabileceğine de işaret eder. Bu kontrolü ekspertiz raporunu tamamlayan bir adım olarak düşünebilirsiniz.