Bir sabah 12 volt soketin çalışmadığını ya da sileceklerin hiç kımıldamadığını fark ettin. Elektrikli bir parça aniden ve tamamen sustuysa ilk bakılacak yer sigortadır. Sigorta, devrede aşırı akım oluştuğunda kendini yakarak kabloları ve cihazları korur. Değiştirmesi çoğu zaman birkaç dakikalık iştir.
Sigorta kutusu nerede olur?
Araçların çoğunda birden fazla sigorta kutusu bulunur. En yaygın yerler şunlardır:
- Kabin içinde: Torpidonun içinde ya da altında, sürücü tarafında gösterge panelinin yan kapağında veya direksiyonun alt kısmında
- Motor bölmesinde: Aküye yakın, kapaklı siyah bir kutu
- Bagajda: Bazı araçlarda yan döşemenin arkasında
Hangi sigortanın neye ait olduğu genelde kutunun kapağının iç yüzünde bir şema ile gösterilir. Şema yoksa ya da okunamıyorsa aracının kullanım kılavuzunda sigorta tablosu bulunur.
Adım adım sigorta değiştirme
- Kontağı kapat ve ilgili cihazı kapalı konuma getir.
- Sigorta kutusunun kapağını aç ve şemadan arızalı cihaza ait sigortayı bul.
- Kutunun içinde genelde küçük plastik bir sigorta pensi bulunur. Bu pensle sigortayı düz bir şekilde dışarı çek.
- Sigortayı ışığa tutarak incele. Şeffaf gövdenin içindeki metal tel kopmuş ya da kararmışsa sigorta yanmıştır.
- Yerine aynı amper değerinde yeni bir sigorta tak. Amper değeri sigortanın üstünde yazar ve rengiyle de anlaşılır.
- Kontağı aç ve cihazın çalışıp çalışmadığını kontrol et.
Yaygın bıçak tipi sigortalarda renkler genelde standarttır: 10 amper kırmızı, 15 amper mavi, 20 amper sarı, 30 amper yeşil. Yine de rengine değil, üstündeki rakama güven.
Asla yapmaman gerekenler
Uyarı: Yanan sigortanın yerine daha yüksek amperli bir sigorta takma. Sigorta, kablonun taşıyabileceği akıma göre seçilmiştir. Daha yüksek amperli sigorta, arıza anında yanmak yerine kablonun ısınmasına ve yangına yol açabilir.
- Sigorta yuvasına tel, folyo ya da ataş gibi bir iletken sokma.
- Sigortayı kontak açıkken söküp takma.
- Büyük, cıvatayla bağlı ana sigortalara ve rölelere müdahale etme. Bunlar daha yüksek akım taşır.
Yedek sigorta
Birçok sigorta kutusunda birkaç yedek sigorta bulunur. Yoksa, aracında kullanılan tipte birkaç farklı amperli sigortadan oluşan küçük bir set alıp torpidoda tutmak iyi bir fikir. Sigortalar boyut olarak da farklıdır: standart, mini, düşük profilli mini gibi. Aldığın setin aracındaki tiple aynı olduğundan emin ol.
Acil bir durumda, örneğin far sigortası yandıysa ve yedeğin yoksa, o an kullanmadığın ve aynı amperde olan önemsiz bir devrenin sigortasını geçici olarak kullanabilirsin. İlk fırsatta yerine yenisini koy.
Ne zaman ustaya gelmelisin?
Yeni taktığın sigorta hemen ya da kısa süre içinde tekrar yanıyorsa devrede bir kısa devre ya da arızalı bir parça var demektir. Sigortayı değiştirmeye devam etmek sorunu çözmez. Yanık kokusu, eriyen bir soket ya da birden fazla sistemin aynı anda devre dışı kalması gibi durumlarda da elektrik tesisatının kontrol edilmesi gerekir. Bu durumda randevu alarak arızanın kaynağını tespit ettirebilirsin.