OBD2 arıza tespit cihazı alırken nelere dikkat etmeli?

Kendi aracıyla ilgilenen herkesin eninde sonunda bir OBD cihazı oluyor ve ben bunu destekliyorum. Motor arıza lambası yandığında en azından neyle karşı karşıya olduğunuzu bilmek, yanlış yönlendirilme riskini azaltıyor. Ama piyasada en ucuz adaptörden atölye tipi cihazlara kadar o kadar çok seçenek var ki, insanlar ya ihtiyacından fazlasını alıyor ya da hiçbir işe yaramayan bir şey alıp çekmeceye atıyor.

OBD2 neyi okur, neyi okumaz?

OBD2, emisyonla ilgili arızaların standart bir soketten okunabilmesi için getirilmiş bir standart. Avrupa'da EOBD adıyla benzinlilerde 2001, dizellerde 2004 civarından itibaren yeni araçlarda zorunlu hale geldi. Direksiyonun altında, genelde sol diz hizasında duran 16 pinli soket bu standardın parçası.

Çok kişinin kaçırdığı nokta şu: Standart OBD2 protokolü yalnızca motor ve emisyonla ilgili bilgileri garanti eder. Yani jenerik bir cihaz size şunları rahatlıkla gösterir:

Motor arıza kodları (P0 ile başlayan jenerik kodlar ve üreticinin bir kısım P1 kodları)
Canlı veriler: devir, soğutma suyu sıcaklığı, emme havası, yakıt düzeltme değerleri, oksijen sensörleri
Arızanın oluştuğu ana ait dondurulmuş veri (freeze frame)
Emisyon hazırlık testlerinin (readiness) durumu

Ama ABS, hava yastığı, şanzıman, klima, kapı modülleri ya da gösterge paneli gibi sistemler üreticiye özel protokollerle haberleşir. Bunları okumak için cihazın o markayı ve o sistemi ayrıca desteklemesi gerekir. "Hava yastığı lambası yanıyor, cihazla baktım, hata yok çıktı" diyen müşterinin cihazı aslında o modüle hiç bağlanamamış oluyor.

Kodların ilk harfi de bir fikir verir: P motor ve şanzıman, C şasi (ABS, ESP gibi), B gövde (hava yastığı, konfor sistemleri), U ise modüller arası haberleşme arızalarıdır. Kodların açıklamalarını arıza kodları sayfasında derledik.

Üç tip cihaz

Bluetooth ya da Wi-Fi OBD adaptörleri

Telefona bağlanan küçük adaptörler. Çoğu ELM327 adlı yonganın komut setini kullanır. Fiyatları düşüktür; motor kodlarını ve temel canlı veriyi okumak için yeterlidirler. Sorun şu ki piyasadaki ucuz adaptörlerin önemli bir kısmı kopya yongalarla üretiliyor ve bazı araçlarda hiç bağlanmıyor ya da bağlantıyı sık sık koparıyor. iPhone kullanıyorsanız klasik Bluetooth adaptörler çalışmaz; Wi-Fi ya da Bluetooth Low Energy destekli bir model almanız gerekir.

Bu adaptörlerin asıl gücü telefondaki uygulamada. Bazı uygulamalar belirli markalar için üreticiye özel modüllere de erişebiliyor. Adaptör ile uygulamanın birbiriyle uyumunu satın almadan önce kontrol edin; bazı uygulamalar yalnızca belirli adaptörlerle tam çalışıyor.

El tipi tarayıcılar

Ekranlı, kendi başına çalışan cihazlar. Telefonla uğraşmak istemeyenler için pratiktir, araçta bekletmek için de uygundur. Giriş seviyesindekiler adaptörle aynı işi yapar. Orta seviye modeller ABS ve hava yastığı gibi bazı sistemleri de okuyabilir. Alırken hangi markada hangi sistemleri okuduğunu gösteren listeye mutlaka bakın, "bütün araçlar, bütün sistemler" gibi genel ifadelere güvenmeyin.

Profesyonel teşhis cihazları

Çoklu marka desteği, bütün modüllere erişim, servis fonksiyonları (yağ bakım sıfırlama, elektronik el freni servis modu, enjektör kodlama, DPF zorunlu rejenerasyonu gibi) ve bazı modellerde kodlama imkânı sunar. Bunlar atölye için tasarlanmış cihazlardır; güncelleme abonelikleri de ayrıca ücretlidir. Bireysel kullanıcının çoğu zaman bu seviyeye ihtiyacı yok. Olsa bile bu fonksiyonları ne yaptığını bilmeden kullanmak risklidir.

Satın almadan önce kontrol listesi

Aracınızın marka, model ve yılının desteklendiğini üreticinin uyumluluk listesinden doğrulayın.
Sadece motoru mu, yoksa ABS, hava yastığı ve şanzımanı da okuyabildiğini öğrenin.
Canlı veriyi grafik olarak gösterip göstermediğine bakın. Arıza ararken anlık değerden çok değerin nasıl değiştiği önemlidir.
Hazırlık testleri ve dondurulmuş veri desteği olsun; ikinci el araç bakarken çok işe yarar.
Uygulamanın ya da cihaz yazılımının Türkçe olup olmadığını, güncellemelerin ücretsiz olup olmadığını ve kaç yıl destek verildiğini sorun.
Telefonunuzla (iOS ya da Android) bağlantı tipinin uyumlu olduğundan emin olun.
Adaptörü araçta sürekli takılı bırakmayı düşünüyorsanız uyku modu olan bir model seçin; aksi halde aküyü boşaltabilir.

Bir de güvenlik meselesi var. Sürekli takılı kalan ve telefonla eşleşme için şifre istemeyen adaptörler, araca yakın birinin bağlanmasına açık kalabilir. Kullanmadığınız zaman adaptörü sökmek en basit önlem.

Basit bir adaptörle neler yapılabilir?

Ucuz bir adaptör bile doğru kullanıldığında sandığınızdan fazlasını gösterir. Bizim müşterilere önerdiğimiz birkaç pratik kullanım:

Soğutma suyu sıcaklığını izlemek. Otoyolda sıcaklık bir türlü 90 dereceye çıkmıyorsa termostat açık kalmış olabilir; bu hem tüketimi artırır hem de dizellerde DPF'yi zorlar.
Uzun dönem yakıt düzeltme değerlerine bakmak. Benzinlide bu değerin sürekli yüksek artı tarafta olması emme kaçağına ya da yakıt beslemesinde bir soruna işaret edebilir.
Muayeneden önce hazırlık testlerinin tamamlandığını görmek.
Akü ve şarj voltajını rölantide ve yük altında kontrol etmek.

Bu değerlerin hiçbiri tek başına teşhis değil, ama bir şeylerin ters gittiğini erkenden görmenizi sağlar. Elinizde bir kayıt olduğunda, atölyede anlattığınız şikâyet de çok daha net hale gelir.

Kodu okumak, arızayı bulmak değildir

Cihaz size "P0101: Hava debimetresi devresi aralık ya da performans sorunu" der. Bu, debimetrenin bozuk olduğu anlamına gelmez. Emme hattında bir kaçak, tıkanmış bir hava filtresi, oksitlenmiş bir soket ya da başka bir sensörün yanlış ölçümü de aynı kodu doğurabilir. Kodu okuyup parçayı değiştiren ama arızası geçmeyen müşterilerle çok sık karşılaşıyoruz. Debimetre değişti, kod geri geldi; çünkü asıl sorun yırtık bir emme hortumuydu.

Bir diğer yaygın hata da kodu silip geçmek. Kod silinince lamba söner, ama sebep yerinde durur ve bazı arızalar yanlış bir zamanda, örneğin otoyolda tekrar ortaya çıkar. Silmeden önce kodu ve dondurulmuş veriyi not edin. Arızanın hangi devirde, hangi sıcaklıkta oluştuğu teşhisin yarısıdır.

Evde kendi cihazınızla temel kontrolü yapın, ama işin içinden çıkamadığınızda canlı veriyi yorumlayabilen birine gösterin. Arıza tespit hizmetimizde amaç kodu okumak değil, kodun arkasındaki sebebi bulmak. Gösterge panelindeki uyarılar için de gösterge simgeleri rehberimize göz atabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Ucuz bir ELM327 adaptör işimi görür mü?

Motor arıza lambasının sebebine bakmak ve temel canlı veriyi izlemek için çoğu zaman görür. Diğer sistemler için yetersiz kalır, kopya yongalı modellerde bağlantı sorunu da yaşayabilirsiniz.

OBD cihazıyla araca zarar verebilir miyim?

Kod okumak ve canlı veri izlemek zararsızdır. Kodlama, adaptasyon ve servis fonksiyonları ise bilinçsiz kullanıldığında modüllerin yanlış ayarlanmasına yol açabilir.

Lamba yanıyor ama cihaz kod göstermiyor, neden?

Büyük ihtimalle lambayı yakan arıza, cihazınızın erişemediği bir modülde kayıtlı. ABS, hava yastığı ya da şanzıman lambaları jenerik OBD ile okunamaz.

Benzinli ve dizel araçlar için ayrı cihaz gerekir mi?

Hayır. OBD2 standardı ikisini de kapsar. Fark, dizel araçlarda DPF, AdBlue ve enjektör değerleri gibi verilere erişmek için cihazın üreticiye özel desteğinin olması gerekmesinde.