Yağ rafının önündeki müşterilerin çoğu iki şeye bakıyor: marka ve şişenin önündeki 5W-30 yazısı. Oysa şişenin arkasındaki küçük yazılar, öndeki büyük rakamdan daha önemli. Aynı viskozitedeki iki yağdan biri motorunuza birebir uyarken diğeri DPF'nizi birkaç yılda tıkayabilir. Etiketi doğru okumayı öğrenince bu karar çok kolaylaşıyor.
Viskozite: 5W-30 ne demek?
Viskozite, yağın akışkanlığıdır. SAE sınıflandırmasında iki rakam görürsünüz.
"W" harfinden önceki rakam (0W, 5W, 10W) yağın soğukta nasıl davrandığını gösterir. Rakam küçüldükçe yağ soğuk çalıştırmada daha kolay akar ve motorun her köşesine daha hızlı ulaşır. W, İngilizce "winter" kelimesinden gelir. İkinci rakam (20, 30, 40) ise yağın motor çalışma sıcaklığındaki kalınlığını anlatır. Rakam büyüdükçe sıcakta daha kalın bir yağ filmi oluşur.
Yani 0W-30 ile 5W-30 sıcakta yaklaşık aynı kalınlıktadır, fark soğuk çalıştırmadadır. Sık yapılan hata, "kalın yağ motoru daha iyi korur" diye üreticinin 0W-20 istediği bir motora 10W-40 koymak. Modern motorların yağ kanalları, hidrolik itecekleri, değişken supap zamanlama sistemleri ve zincir gerdiricileri belirli bir viskoziteye göre tasarlanır. Kalın yağ bu sistemlerde arıza kodlarına ve soğuk çalıştırmada aşınmaya yol açabilir.
| Viskozite | Nerede karşımıza çıkar? |
|---|---|
| 0W-20 | Yeni nesil düşük sürtünmeli benzinliler, hibritler, bazı yeni VW ve Toyota motorları |
| 0W-30 ve 5W-30 | Modern dizel ve benzinlilerin büyük çoğunluğu, özellikle DPF'li dizeller |
| 5W-40 | Bazı eski nesil benzinliler ve yüksek performanslı turbo motorlar |
| 10W-40 | Eski teknoloji, yüksek kilometreli motorlar |
Tablo genel bir fikir verir. Doğru cevap her zaman aracın kullanım kılavuzunda yazar.
ACEA ve API sınıfları
Viskozite yağın kalınlığını söyler; kalitesini ve katkı paketini söylemez. Bunun için performans sınıflarına bakılır. Avrupa araçları için asıl referans ACEA:
- A/B sınıfları (A3/B4, A5/B5 gibi) benzinli ve dizel binek araçlar içindir. Tam küllü yağlardır, genelde DPF'siz motorlara yöneliktir.
- C sınıfları (C2, C3, C5, C6 gibi) düşük SAPS yağlardır. Kükürt, fosfor ve sülfat külü azaltılmıştır. DPF'li dizeller ve katalizör ömrü için gereklidir.
- E sınıfları ağır ticari araçlar içindir.
API ise Amerikan sınıflandırması. Benzinliler için S ile başlar (SN, SP gibi), dizeller için C ile. Avrupa motorlarında API tek başına yeterli bir referans değildir; şişede ikisini birlikte görmek normal.
Asıl belirleyici: Üretici onayları
Birçok üretici ACEA'nın da ötesinde kendi testlerini yapar ve yağlara onay numarası verir. Kullanım kılavuzunda genelde bu numara yazar ve aracınız için en net referans budur. Sık karşılaştıklarımızdan birkaçı:
- Volkswagen grubu: VW 502 00 ve 505 00 (eski nesil, sabit aralıklı bakım), VW 504 00 ve 507 00 (LongLife, DPF'li dizellerle uyumlu), VW 508 00 ve 509 00 (0W-20, yeni nesil motorlar)
- Mercedes-Benz: MB 229.5; düşük SAPS isteyen motorlar için MB 229.51 ve 229.52
- BMW: Longlife-01 ve DPF'li dizellerle yeni nesil motorlar için Longlife-04
- Renault: Eski nesil RN0700 ve RN0710, DPF'li dizeller için RN0720, yeni motorlarda RN17
- PSA (Peugeot, Citroën): B71 2290 ve yeni motorlar için B71 2312
1.6 TDI bir Golf'ün kılavuzunda VW 507 00 yazıyorsa, rafta hangi marka olursa olsun bu onayı taşıyan bir 5W-30 alırsınız. Marka ikinci sırada gelir. Aracınızın istediği değerleri kılavuzda tek tek aramak istemiyorsanız yağ seçici aracımız marka ve modele göre uygun özellikleri listeliyor.
Bir uyarı: Aynı model aracın benzinli ve dizel versiyonları, hatta aynı motorun farklı yıllardaki versiyonları farklı onay isteyebilir. Komşunuzun aynı model aracına konan yağ sizinkine uymayabilir.
Şişede "onaylı" ile "karşılar" farkı
Şişenin arkasındaki ifadeye dikkat edin. "Approved", "Approval" ya da "onaylı" yazıyorsa yağ üreticinin testinden geçmiş ve resmi onay almıştır. "Meets", "Suitable for", "karşılar" ya da "uygundur" gibi ifadeler ise yağ firmasının kendi beyanıdır; resmi onay alınmamış olabilir.
Bu, "karşılar" yazan her yağın kötü olduğu anlamına gelmiyor. Ama garantisi devam eden bir araçta ya da DPF'li, uzun ömürlü bakım programındaki bir motorda resmi onaylı yağ kullanmak hem teknik açıdan hem de olası bir garanti tartışmasında sizi korur.
Seviye kontrolü ve yağ eksilmesi
Doğru yağı koymak kadar doğru miktarda tutmak da önemli. Yağ seviyesini düz zeminde, motor kapandıktan birkaç dakika sonra, yağın karterde toplanmasını bekleyerek ölçün. Çubuğu silin, tamamen yerine itin, tekrar çıkarıp okuyun. Seviye min ve max işaretleri arasında olmalı; çoğu motorda bu aralık yaklaşık bir litreye denk gelir.
Fazla yağ da sorun. Max çizgisinin belirgin üzerine çıkan yağ krank mili tarafından çırpılıp köpürür, yağlama kalitesi düşer ve fazla yağ havalandırma hattından emişe gidebilir. Dizelde seviye kendiliğinden yükseliyorsa yağa motorin karışıyor olabilir; bu genelde yarım kalan DPF rejenerasyonlarının işaretidir.
Bazı üreticiler belirli bir miktar yağ eksilmesini normal kabul eder ve bu değeri kullanım kılavuzunda yazar. Ama iki bakım arası sürekli tamamlama yapıyorsanız sebebini araştırmak gerekir: turbo, supap keçeleri, segmanlar ya da basit bir dış kaçak. Yağın motorun içinde mi yandığını yoksa dışarıdan mı kaçtığını tahminle değil ölçümle ayırmak gerekir; bu teşhisin nasıl yapıldığını motor yenileme sayfamızda anlattık. Benzer şikâyetleri yaşayan kullanıcıların tecrübelerini forum bölümümüzde de bulabilirsiniz.
Değişim aralığı ve yazılımlı araçlar
Uzun ömürlü (LongLife) bakım programları 30.000 km'ye kadar değişim aralığı öngörebiliyor. Bu süreler üreticinin ideal kabul ettiği kullanım koşullarına göre hesaplanır. Bizim trafiğimizde, kısa mesafe kullanımda, tozlu yollarda ve yakıt kalitesinin değişken olduğu durumlarda bu aralığı kısaltmak mantıklı. Atölyede genel önerimiz 10.000-15.000 km ya da yılda bir, hangisi önce gelirse. Bakımda neleri kontrol ettiğimizi yağ ve periyodik bakım sayfasında, Renault ve Dacia motorlarına özel notları da Renault & Dacia teknik servis sayfasında bulabilirsiniz.
Yazılımlı araçlarda bu konu daha da ağırlık kazanıyor. Artan güç, turboda ve yataklarda daha fazla ısı demek. Stage 1 ve üzeri yazılım yapılmış bir motorda onaylı yağı kısa aralıklarla değiştirmek, yapabileceğiniz en ucuz sigorta. ECU yazılımı yaptırmayı düşünüyorsanız bakım planınızı da birlikte gözden geçirin.
Sık sorulanlar
Farklı marka yağlar karıştırılabilir mi?
Acil durumda aynı viskozite ve sınıftaki farklı marka bir yağla tamamlama yapılabilir. Ama bunu alışkanlık haline getirmeyin, ilk fırsatta değişimi yapın.
Sentetik yağ eski motora zarar verir mi?
Hayır. "Sentetik yağ conta kaçırtır" sözü eski bir yanılgı. Kaçak yapan conta zaten yıpranmıştır; temizleyici özelliği yüksek yağ bunu sadece görünür kılar.
Yağın rengi kararmışsa değiştirmek gerekir mi?
Dizel motorlarda yağın kısa sürede kararması normaldir; kurumu tutan katkılar işini yapıyor demektir. Değişimi renge göre değil, kilometre ve süreye göre yapın.
Yağa katkı eklemek gerekir mi?
Onaylı, kaliteli bir motor yağı ihtiyaç duyulan katkıları zaten içerir. Sonradan eklenen katkılar bu dengeyi bozabilir. Bir mekanik sorunu katkıyla örtmeye çalışmak yerine sebebi bulmak daha doğru.
Kışın farklı bir yağ kullanmalı mıyım?
Üreticinin önerdiği viskozite zaten dört mevsimlik. Türkiye'nin çoğu bölgesinde mevsime göre yağ değiştirmeye gerek yok; çok soğuk iklimlerde 0W ile başlayan seçenekler soğuk çalıştırmada avantaj sağlar.
Aracınız için konuşalım
Sorununuzu anlatın, birlikte bakalım. Ön kontrol ücretsiz.